Stowarzyszenie na rzecz edukacji osób wykluczonych społecznie o nazwie „Busola” jest organizacją, która prowadzi działalność edukacyjną, wychowawczą, kulturalną, sportowo-rekreacyjną oraz szkoleniową na rzecz słuchaczy szkół przywięziennych, uczestników warsztatów terapii zajęciowej działających przy Zakładzie Karnym w Płocku oraz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Jednym z kluczowych obszarów działania stowarzyszenia jest szeroko pojęta edukacja więzienna, skupiająca się na wsparciu rozwoju oraz wyrównywaniu szans edukacyjnych osób pozbawionych wolności. Stowarzyszenie jest również instytucją akredytowaną w programie Erasmus+, co umożliwia członkom – aktywnym edukatorom więziennym – poszerzanie kwalifikacji i zdobywanie nowych umiejętności poprzez udział w wydarzeniach szkoleniowych. Dzięki temu edukatorzy więźniów wzbogacają swoje kompetencje i mogą w praktyce zastosować nowe umiejętności i wiedzę w pracy z osobami pozbawionymi wolności, przyczyniając się do ich edukacji i rozwoju.
Jedną z takich możliwości w połowie listopada 2023 roku otrzymali Marzena, Luiza i Cezary – członkowie wspomnianego stowarzyszenia, a jednocześnie aktywni edukatorzy osób pozbawionych wolności. Ta trójka wzięła udział w kursie „Ancient Greek Culture In Cyprus – Mozaik Workshop-Outdoor Course”. Kurs ten odbył się w ramach projektu Erasmus+, w ramach akredytacji mobilnościowej, z której stowarzyszenie korzysta już od 3 lat. Podczas kursu uczestnicy poznali nie tylko starożytną kulturę grecką na Cyprze, ale także mieli możliwość wzięcia udziału w jakże ciekawych warsztatach tworzenia mozaiki.
Oto relacja uczestników z wyjazdu szkoleniowego:
Swoją przygodę zaczęliśmy wczesnym popołudniem w niedzielę w dniu 12 listopada 2023 roku. Przelot do Pafos na Cyprze przebiegał bez większych zakłóceń, z lekkim godzinnym opóźnieniem dotarliśmy na miejsce. Cypr przywitał nas w blasku księżyca, ale dosyć przyjemną temperaturą powietrza, około 20 stopni Celsjusza, zupełnie inaczej jak w Polsce. Meldujemy się w hotelu i idziemy spać.
Następnego dnia rano, po śniadaniu, rozpoczynamy szkolenie. Prowadzi je Georgia z MobilityPro. Po krótkim wprowadzeniu w tematykę i cel szkolenia następuje autoprezentacja. W kursie biorą udział nasi rodacy z Gołdapi oraz jedna Słowenka. Wspólnie idziemy zobaczyć zamek, który pełnił niegdyś funkcję więzienną, a teraz głównie odbywają się tu koncerty. Świetnie zachowane miejsce, które przypomina nam o naszym miejscu pracy.
W drugim dniu kursu spotykamy się z naszą przewodniczką Vasiliki na terenie ogromnego kompleksu archeologicznego, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Można zobaczyć tu fragmenty budynków liczące nawet dwa i pół tysiąca lat. Najsłynniejszymi atrakcjami obszaru są piękne i znakomicie zachowane mozaiki, które niegdyś zdobiły tutejsze domy i łaźnie W Nea Pafos znajduje się także antyczny amfiteatr. Miejsce o fenomenalnej akustyce, którą wypróbował jeden z uczestników kursu, Zbigniew, który zaśpiewał polską pieśń ludową. Po kilku godzinach spędzonych wśród starożytnych „skarbów” kultury udajemy się na przystanek autobusowy i stamtąd jedziemy do Grobów Królewskich, przy okazji podziwiając z okien autobusu miasto. Groby Królewskie to duża starożytna nekropolia. Kompleks składa się z około 100 podziemnych grobowców, które wykuto w litej skale. Wizyta w miejscu, gdzie mogliśmy zobaczyć prawdziwe starożytne mozaiki było jedynie preludium do naszego szkolenia, podczas którego (wtedy tego jeszcze nie wiedzieliśmy) sami nauczymy się je robić i faktycznie je stworzymy.
Następnego dnia wszystkie ręce na pokład – zaczynamy działania praktyczne. Na początek krótki wstęp teoretyczny oraz zapoznanie się z narzędziami, które są potrzebne do stworzenia mozaiki. Tego dnia nauczyliśmy się ciąć szkło i terakotę. Okazało się, że to nie było wcale takie łatwe i proste, ale pod koniec warsztatów już więcej niż mniej elementów nadaje się do wykorzystania w naszych przyszłych „dziełach sztuki”. Druga część dnia to dalsze poznawanie miejscowej kultury. Jedziemy wraz z Georgią, naszą edukatorką, do jednej z najstarszych winiarni w regionie Pafos-Vasilikon, na terenie której znajduje się muzeum wina, gdzie poznajemy tradycje winiarskie na Cyprze, a także degustujemy to, co zostało wyprodukowane. W drodze powrotnej Georgia pokazuje nam piękno przyrody Cypru i jedno z mitycznych miejsc, nazwanych Łaźnią Afrodyty, czyli zbiornik wodny, w którym rzekomo kąpała się bogini miłości.
Nie zwalniamy tempa. W następnym dniu naszego kursu skupiliśmy się na technikach łączenia małych elementów w celu stworzenia spójnego obrazu. Kluczowym aspektem było nauczenie się, jak prawidłowo stosować klej do mozaiki. Uczestnicy eksperymentowali z różnymi rodzajami klejów, aby zrozumieć, jakie właściwości są najlepsze do utrzymywania małych kawałków ceramiki, szkła lub kamienia. Prowadzący podkreślali znaczenie równomiernego rozprowadzania kleju, aby zapewnić mocne i trwałe połączenie. Oprócz technik klejenia, uczestnicy mieli również okazję nauczyć się, jak prawidłowo układać elementy, aby tworzyły pożądany wzór lub obraz. Omówiliśmy, jak ważne jest planowanie kompozycji i odpowiednie rozmieszczenie kolorów, aby całość była harmonijna i estetycznie przyjemna. Druga część dnia to dalsze odkrywanie lokalnych tradycji. Tym razem odwiedzamy Kurion – kompleks archeologiczny, w skład którego wchodzą pozostałości starożytnego miasta oraz sanktuarium Apollina. Vasiliki, nasza przewodniczka w tym dniu, bardzo ciekawie i z pasją prezentuje nam historię tego miejsca. A na koniec „perełka”: Skała Afrodyty – miejsce narodzin bogini, która według podań wyszła na brzeg narodzona z piany morskiej. I tak pełni wrażeń i emocji wróciliśmy do hotelu.
Piątek to dzień, kiedy nadeszła pora własnoręcznego, ostatecznego wykonania mozaiki pod okiem artystki, która uczyła nas od początku do końca techniki jej tworzenia. Warsztaty trwały blisko osiem godzin. Wszyscy uczestnicy kursu z wielkim zaangażowaniem i pasją podeszli do pracy. Warsztat zakończył się stworzeniem przez uczestników własnych, małych projektów mozaiki, które pokazały zrozumienie i umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy. Wszystkie prace charakteryzowały się trwałością i estetycznym wykonaniem, co świadczy o efektywności nauki. Efektem tego były piękne i różnorodne prace, które zabraliśmy ze sobą do domu.
Ostatni dzień kursu to podsumowanie i omówienie całego tygodnia spędzonego wśród zabytków starożytności. Ten warsztat z tworzenia mozaiki okazał się być niezwykle wartościowym doświadczeniem zarówno pod względem zdobytej wiedzy artystycznej, jak i możliwości zanurzenia się w bogatą kulturę grecką. Warsztaty, skupiające się na technikach tworzenia mozaiki, dostarczyły nam praktycznych umiejętności i pogłębionej wiedzy, która pozwoli na samodzielne tworzenie własnych dzieł sztuki. Już podjęliśmy decyzję, że wiedzę tę wykorzystamy w naszym Warsztacie Terapii Zajęciowej przy Zakładzie Karnym w Płocku, gdzie na co dzień pracujemy.
Równie ważnym aspektem kursu było odkrywanie miejscowej kultury Cypru, która jest głęboko zakorzeniona w greckich tradycjach. Mieliśmy okazję doświadczyć lokalnych zwyczajów, smaków kuchni greckiej oraz zetknąć się z historią i folklorem, co wzbogaciło nasze zrozumienie kontekstu, w którym narodziła się sztuka mozaiki.
Wizyty w historycznych miejscach, takich jak starożytne ruiny i muzea, umożliwiły nam lepsze zrozumienie historycznego i kulturowego znaczenia mozaiki w greckiej sztuce. Interakcja z lokalnymi artystami i rzemieślnikami dodała dodatkowego wymiaru do tego edukacyjnego doświadczenia.
Podsumowując, kurs był nie tylko okazją do nauki i rozwoju umiejętności artystycznych, ale także wyjątkowym sposobem na doświadczenie i zrozumienie bogatej kultury greckiej na Cyprze. Ta unikalna kombinacja praktycznej nauki i kulturowego zanurzenia uczyniła ten kurs wyjątkowo wartościowym i pamiętnym doświadczeniem dla wszystkich uczestników. Na koniec słowa uznania dla pracowników firmy szkoleniowej MobilityPro, która zorganizowała kurs. Organizacyjnie wszystko było dopięte na ostatni guzik. Jednocześnie podziękowania dla kierownictwa Stowarzyszenia „Busola”. To było nasza kolejna już mobilność. Jesteśmy zachwyceni organizacją kursu, współpracą oraz możliwością połączenia nauki z poznaniem wyspy. Dziękujemy za tę sposobność i prosimy o więcej w przyszłości.
W niedzielę 19 listopada 2023 roku wróciliśmy do domu. Cypr pożegnał nas pięknym słońcem, a Polska powitała płatkami śniegu. Tak oto zakończył się kurs starożytności na Cyprze, ale z pewnością technikę tworzenia mozaiki oraz zdobytą wiedzę i umiejętności w tym zakresie wykorzystamy w dalszej pracy zawodowej do prowadzenia zajęć na Warsztatach Terapii Zajęciowej (WTZ) ze skazanymi. Zamierzamy stosować sztukę mozaiki jako narzędzie terapeutyczne, które wspiera rozwój osobisty i zawodowy osadzonych, a informacje uzyskane na kursie pomogą nam wzbogacić nasz warsztat i tym samym zajęcia z podopiecznymi.
Pozdrawiamy uczestników kursu i prowadzących,
Marzena, Luiza i Czarek
